تبلیغات
روزنامه دیواری - پیش به سوی رصد دنباله‌دار پرنور آسمان
لطفا نظر بگذارید...

پیش به سوی رصد دنباله‌دار پرنور آسمان

22 بهمن 87 11:08 ب.ظ

نویسنده : امین شهپری
ارسال شده در: نجوم ،
دنباله‌دار لولین مدت زیادی است که در آسمان زیبا در حال گردش است. لولین چند ماه گذشته را در سفر بوده و اکنون که دو ماهی است یگانه مهر آسمان او را به نزد ما فرستاده، شایسته است به پیشوازش رویم و ...

 

 ... در این آخرین شب‌های سرد زمستانی همزمان با نزول مهر آسمان بر حوت و برپایی جشن و سرور در سرتاسر این سرزمین بزرگ، جشن و سرور را بر پا کنیم و با دیدار آن اولین سالگرد کشف را به او تبریک بگوییم.

شاید شما تا کنون با Lulin آشنا شده باشید. Lulin دنباله‌داری نو ظهور است و حدود یک سالی از کشف آن می گذرد. ویژگی‌های مداری‌اش بسیار جالب توجه و تا حدی عجیب است. مهمترین و جالب توجه‌ترین ویژگی بارز آن میل مداری 178.4 درجه‌ای دنباله‌دار است که با 1.6 درجه انحراف از دایرة‌البروج پس از اورانوس و مشتری بهترین تطبیق را با صفحه‌ی دایرة البروج دارد.این بدین معنی است که همیشه بسیار نزدیک به دایرة البروج دیده می‌شود و روی آن حرکت می‌کند. مدار Lulin یک بیضی بسیار بسیار کشیده است که خروج از مرکزش 0.9999 است. مورد جالب توجه دیگر، دوره تناوب آن است که 28,477,537 میلیون سال است. فاصله اوج Lulin، 186,504.7 و فاصله حضیضش 1.21 AU (متوسط فاصله‌ی زمین تا خورشید) محاسبه شده است و چنان چه در فاصله‌ی اوج آن کمی تأمل کنید در کمال حیرت متوجه می‌شوید که این دنباله‌دار برای رسیدن به نقطه‌ی اوج مداری تا حدود 0.7 فاصله‌ی ما تا نزدیکترین ستاره  یعنی پروکسیما قنطورس را می‌پیماید!

Lulin & Alpha Librae, photo by: Mike Broussard, Maurice, Louisiana, USA

 

از دیدگاه نجوم رصدی تا چندین ماه پیش Lulin کاملاً کم نور بود و جزو دنباله‌دار‌های مشکل آسمان به شمار می‌رفت. با گذر زمان به خورشید نزدیک‌تر شد و سرانجام در اوایل آبان‌ماه در حالی که از قدر 8 در آسمان شامگاهی می‌درخشید از نظرها پنهان گشت و به ملاقات خورشید شتافت. در هفتم آذر‌ماه در مقارنه قرار گرفت و از آن پس با ادامه حرکت سریع خورشید بر دایرة‌البروج این دو از هم فاصله گرفتند تا این‌که اامکان ولین رصد موفقیت آمیز آن پس از مقارنه در روز اول دی‌ماه در حالی که از قدر حدود 7.5 می‌درخشید فراهم شد. از آن پس در آسمان صبحگاهی دقیقاً پیش از طلوع خورشید قابل رصد بوده است و با گذر زمان همواره از خورشید فاصله گرفته و در آسمان صبحگاهی وضعیتش همواره مناسب‌تر شده است. ابتدا در صورت فلکی عقرب قرار داشت و اندکی بعد در روز هفتم دی ماه این صورت فلکی را نیز پشت سر گذاشت و به میزان رسید. از آن هنگام تاکنون قسمت اعظم میزان را نیز پیموده است.

با این‌كه بنابر محاسبات Lulin بایستی از قدر حدود 7 بدرخشد ولی در حال حاضر بنابر آخرین رصد‌ها هم اکنون در قدر انکی کمتر از 6 قرار دارد و همانطور که برخی پیش بینی می‌کردند تاكنون وضعیت آن درخشان تر از پیش بینی‌ها بوده و ادامه نیز یافته است. قدر دنباله‌دار واقعاً كم و درخشندگی کنونی‌اش حقیقتاً قابل تحسین است و در طول چند ماه گذشته چنین دنباله‌داری را هرگز در آسمان نداشته‌ایم. با توجه به اینکه حد قدر آسمان ایده‌آل نجومی 6.5 است و آسمان‌هایی با حد قدر اندکی کمتر در بسیاری از رصدگاه‌های مناسب سراسر کره زمین در دسترس است تاکنون تلاش‌های بسیاری جهت شکار این دنباله‌دار با چشم غیر‌مسلح انجام گرفته و طی روزهای اخیر در چند مورد رصدگران موفق به شکار Lulin با چشم غیر مسلح شده‌اند. بنابر یکی از بهترین گزارش‌ها ""Chris Wyatt منجم پر تلاش استرالیایی در روز پنج‌شنبه 5 فوریه (17 بهمن) ساعت 4 صبح به وقت محلی در آسمانی با حد قدر 6.4 موفق شد با کمک تکنیک نگاه غیر‌مستقیم (چپ چپ نگاه کردن) این دنباله‌دار پر شکوه را با چشم غیر‌مسلح مشاهده کند.

در مورد دیگر پارامتر‌های رصدی Lulin نیز بایستی به قطر ظاهری آن که هم اکنون حدود 10 دقیقه قوس است اشاره کرد و این بدان معنی است که جرمی نه چندان کوچک را خواهیم دید. و فراموش نکنید که فاصله‌ی زاویه‌ای دو ستاره‌ی عناق و سها (اسب و سوار) در دب‌اکبر 11 دقیقه قوس است. دیگر پارامتر رصدی مهم دنباله‌دار DC آن است که بین 6 تا 7 گزارش می‌شود و این بدان معنی است که محو گونه است و با حرکت از مرکز به سمت بیرون بیشتر حالت محو دارد و از تمرکز نور کمتری برخوردار است.

با وجود اینکه Lulin هم اکنون نیز کاملاً پرنور و جذاب است، ولی در کمال خوشبختی احتمالاً شرایط از این هم بهتر خواهد شد.بنابر اغلب پیشبینی ها Lulin در روز 5 اسفند ماه به اوج روشنایی خود خواهد رسید.بنابر محاسبات در آن هنگام Lulin بایستی از قدر 6 بدرخشد.البته لازم به ذکر است که اخیرا محاسبات جدیدی انجام شده و اوج شکوه Lulin را چند روز دیرتر و در حدود 10 اسفند ماه پیشبینی کرده است. لیکن در اغلب مراجع 5 اسفند ماه زمان اوج شکوهش ارائه شده است. به هر حال نباید از یاد برد که Lulin هم اکنون نیز در پر نور است و با توجه به اینكه دنباله‌دار یك قدر پرنورتر از محاسبات رفتار كرده است، پیش‌بینی می‌شود که قدر آن در اوج روشنایی به حدود 5 نیز برسد که جرمی فوق العاده و بی‌نظیر خواهد بود.

مسیر دنباله‌دار نیز پس از ورود به سنبله تا 5 اسفند ماه در شرایطی که پر شتاب بر سرعت حرکتش در آسمان می‌افزاید، کل طول صورت فلکی سنبله را طی خواهد کرد و در 6 اسفند ماه در حالی که در اوج درخشش خواهد بود به اسد پای خواهد گذاشت. در این ایام علاوه بر اوج درخشندگی احتمالی با بیشترین سرعت زاویه‌ای که حدود 5 درجه بر روز است به اسد وارد می‌شود و سپس با گذر روزها دوباره از سرعت زاویه‌ای آن کم خواهد شد تا این که سرانجام در 13 اسفند ماه اسد را نیز پشت‌سر خواهد گذاشت و به خرچنگ آسمان وارد می شود. از آن پس نیز راه خود را بر روی دایرة‌البروج به سمت جوزا ادامه خواهد داد. Lulin هم اکنون جرمی صبحگاهی است. لیکن طی چند روز آینده با شتاب شدیدی که می‌گیرد به سرعت سنبله را طی خواهد کرد. پس فراموش نکنید که حتی حدود 10 روز دیگر هم دیگر صبحگاهی به حساب نمی‌آید و نیمه شب بایستی به جستجوی آن بپردازید و با توجه به ادامه این روند تا حدود 20 روز آینده حتی ساعاتی قبل از نیمه شب فرصت مناسبی برای شکار دنباله‌دار خواهد بود.

نکته بسیار مهم دیگری که درباره‌ی Lulin نباید از یاد برد دم دنباله‌دار است.  Lulin نیز مانند دوستان نه چندان درخشان قبلی خود که دم قابل توجهی از خود بروز ندادند دمی پر شکوه ندارد و مدتی پیش نیز بر اثر اختلالات مغناطیسی خورشید دم خویش را از دست داده است. ولی بار دیگر این دم پدیدار می‌شود و لیکن بسیار زیبا و نازک است. این دم با توجه به ماهیت بسیار کشیده‌اش دم یونی دنباله‌دار به نظر می‌رسد.ف راموش نکنید که هم اکنون واقعاً نازک و رقیق است. اگر چه که ممکن است طی روز های آینده بسیار بارزتر گردد.

 

مسیر حركت دنبلاله‌دار لولین ار 21 بهمن تا 6 اسفند 1387
 

برای رصد Lulin کافی است ابزار رصدیتان را بردارید و برای رصد آن اقدام کنید. Luli  که چندین ماه قبل برای رویت آن به توصیه‌های فراوان و ابزاری به بزرگی دست کم 6 اینچ نیازمند بود، هم اکنون  به اندازه‌ای پرنور است که چندان نیازی به راهنمایی‌های خاص نیست. حتی در شهر‌های بزرگ نیز کافی است که با یک دو‌چشمی متوسط یا تلسکوپی کوچک مثل یک 4 اینچ به گوشه‌ای تاریک یا جایی که دست کم نور مستقیم مزاحم نباشد بروید و این دنباله‌دار درخشان را ملاقات کنید. در سایر محیط‌ها هم که اوضاع رصدی بهتر است تنها یک دو‌چشمی 5 سانتی‌متری برای شكار آن کفایت می‌کند. البته لازم به ذکر است که اگر چه این دنباله‌دار در اغلب شرایط نیز قابل رویت است ولی فراموش نکنید که برای بهترین رویت، از ابزار رصدی و نیز آسمان بسیار مناسب کمک بگیرید. مثلاً بهتر است مناسبترین ابزار رصدی خویش را بردارید و در حد چند ده کیلومتر از شهر‌ها فاصله بگیرید تا در آسمانی با حد قدر حدود 5.5 یا بالاتر چهره‌ای کاملاً زیبا و پر‌رنگتری از Lulin را مشاهده کنید.

اگر شما از تلسکوپی متوسط یا دو‌چشمی خوب برخوردارید بهتر است علاوه بر همه‌ی آن‌چه که در بالا گفته شد خودتان را برای دیدن دم دنباله‌دار آماده كنید. سعی کنید در رصد دم، PA (زاویه‌ی دم دنباله‌دار تا شمال سماوی و در جهت پاد ساعتگرد) و طول دم را نیز یررسی و ثبت نمایید.

و سرانجام بزرگترین کاری که هم اکنون در مورد Lulin قابل انجام است تلاش جهت رصد با چشم غیر‌مسلح است. در حال حاضر تعداد گزارش‌های رصد غیر مسلح بسیار اندک است و اگر شما از آن دسته رصدگرانی هستید که در کمال خوشبختی به آسمان‌های خوب و بسیار خوب نجومی با حد قدر بالاتر از 6 دسترسی دارید هیچ کاری با ارزش‌تر از رصد علمی غیر‌مسلح Lulin به نظر نمی‌رسد. تاریکترین آسمان در دسترس خویش را بیابید و رصد را آغاز کنید.

جهت یافتن دنباله‌دار می توانید از نقشه‌های زیر استفاده کنید. هر نقطه نشانگر موقعیت دنباله‌دار در ساعت 3 بامداد آن روز است.

 

 مسیر حركت دنباله‌دار لولین از 6  تا 30 اسفند 1387

 

متاسفانه طی چند سال اخیر بهترین دنباله‌دار‌هایی که ظاهر شدند، خیر چندانی برای راصدان شمالی زمین به همراه نداشتند.اغلب آنان اوج درخشندگی و زیبایی‌شان را در آسمان جنوبی به نمایش گذاشتند و برخی هرگز برای ما زیبا و پرشكوه ظاهر نشدند و برخی دیگر نیز پس از این که از فروغشان کاسته شد ما آنها را مشاهده كردیم. علاوه بر همه‌ی اینها، بسیاری از دنباله‌دارها نیز بهترین مراحلشان به نور روز می‌انجامد و در اطراف خورشید طی می شود. پس فراموش نکنید که Lulin از معدود دنباله‌دارهایی است که هم اکنون پس از مدتها تمام مراحل روشنایی و به اوج رسیدنش برای ناظران نیمکره شمالی و جنوبی همزمان کاملاً مناسب است.

از طرف دیگر نیز به یاد داشته باشید که اگر طی سال جدید میلادی، همه چیز تنها بر مبنای دنباله‌دار‌های دوره‌ای و شناخته شده‌ی فعلی پیش رود، و ناگهان دنباله‌دار خاص دیگری ظهور نکند و یا دچار فوران نشود،  Lulinدرخشانترین دنباله‌دار سال اخیر میلادی است و گزینه‌های بعدی همگی اوج درخشنگی آنها از قدر 9 و یا بالاتر است. پس به هنگام رصد  Lulinبه یاد داشته باشید که شاید این آخرین دنباله‌دار بسیار درخشان امسال باشد که حتی با چشم غیر‌مسلح نیز قابل رویت است.


 

 

(برداشت هرگونه مطلب از این سایت با ذکر نام نویسنده و آدرس کامل منبع آزاد می باشد)




دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: - -